کمیته رفاهی
 

دیپلماسی ورزشی و نقش آن در روابط بین الملل

- نظرات : بدون نظر - بازدید [ 22 ] - چهارشنبه, 31 اردیبهشت 1399

دیپلماسی ورزشی و نقش آن در روابط بین الملل

  دیپلماسی ورزشی و نقش آن در روابط بین الملل   در روزهایی که کرونا جهان را به تسخیر خود درآورده و اکثریت روابط اجتماعی، روابط بین المللی و دیپلماتیک... 5 out of 5 based on 1 ratings.

 

دیپلماسی ورزشی و نقش آن در روابط بین الملل

 

در روزهایی که کرونا جهان را به تسخیر خود درآورده و اکثریت روابط اجتماعی، روابط بین المللی و دیپلماتیک ، و حتی روابط فردی انسانها دستخوش تغییر شده و بعضا به نوعی قطع شده است ، ولی از معدود ارتباطاتی که در سطح بین الملل گسسته نشده روابط ورزشی است هرچند که بسیار کاهش پیدا کرده و در حالیکه اکثر باشگاهها و اماکن ورزشی در دنیا تعطیل شده اند ولی روابط ورزشی و بسیاری از باشگاهها و ورزشکاران در دنیا در راستای مبارزه با ویروس کرونا برای نابودی آن در کنار مردم جهان قرار گرفته اند ، با این مقدمه که توجه به روابط بین المللی در ورزش حتی در چنین شرایطی مدنظر است به این موضوع به صورت اختصار می پردازم .
روابط بین الملل به عنوان یکی از میان رشته ها از ظرفیت بسیار بالایی برای طرح و مطالعه در ورزش برخوردار است ، اهمیت و تاثیر گذاری شگرف ورزش خصوصا در رشته هایی مثل فوتبال بر جوامع انسانی و افزایش علاقه مردم به رقابت های جذاب و حساس ورزشی مانند المپیک و جام جهانی فوتبال و نفوذ دست اندرکاران ورزش بر اذهان و تفکرات انسانها ، ایده پردازان و سیاست گذاران روابط بین المللی را در سالهای اخیر بر آن داشته که بیش از پیش به تاثیرات ورزش در روابط بین الملل نظر داشته باشند ، اگر حاکمیت بر روابط بین المللی را سیاست و قدرت بدانیم که هست دچار یک پارادوکس و تضاد در ارتباط با ورزش و روابط بین الملل خواهیم شد که سعی خواهیم کرد با تحلیل چند موضوع در خصوص مسائل پیرامون ورزش و روابط بین الملل به این سوال پاسخ دهیم که چرا ورزش در حوزه روابط بین الملل بسیار مورد توجه دولتمردان کشورهای مختلف است:


1. ورزش نقش غیرقابل انکاری در هویت سازی برای ملتها دارد و عاملی است که حس ناسیونالیستی جامعه را برانگیخته کرده و در نظم و اتحاد یک جامعه موثر است . مثال های مختلفی در تبیین این مسئله می توان آورد از جمله آفریقای جنوبی ، کشوری که سالهای سال درگیر مسئله آپارتاید بوده و پس از پیروزی و رهبری نلسون ماندلا ، دوسه دهه در تلاش برای تحکیم هویت ملی و ملی گرایی بود که با برگزاری جام جهانی فوتبال در سال 2010 به بهترین شکل ممکن به این امر و به نوعی به پروژه ملت سازی خود دست یافت ، نمونه دیگر کشور کوچک و کم جمعیت اروگوئه در آمریکای جنوبی است که تنها به مدد فوتبال و حضور موفق در جام های جهانی و کسب 2 عنوان قهرمانی توانست هم شهرت و اعتبار بین المللی کسب کند و هم از آن در جهت تقویت هویت ملی و تحکیم وحدت ملی به شکل ویژه‌ای استفاده نماید.


2. یکی از ابعاد روابط بین المللی در بحث ورزش، دیپلماسی است که خود شامل دو بخش است ، دیپلماسی در ورزش مانند کسب میزبانی مسابقات جهانی و المپیک، برگزاری مسابقات و شرکت در تورنمنت های بین المللی ، و بخش استفاده از ورزش در دیپلماسی مانند تحریم المپیک و اجتناب از مسابقه دادن با ورزشکاران بعضی از کشورها که نشان از خواست سیاسی آن کشور می باشد ، البته می توان گفت دولتمران در بحث دیپلماسی ورزشی ، هم از آن برای فشار آوردن به دیگر کشورها استفاده می کنند و هم برای بهبود روابط و تقویت دوستیها ، حل مشکلات و مسائل سیاسی و نهایتا دستیابی به صلح بهره می برند ، از مثال های این بخش هم می توان به دیپلماسی پینگ پنگ در دوره جنگ سرد اشاره کرد که آمریکا و چین در اوایل دهه 70 میلادی پس از چند دهه قطع ارتباط ، مسابقه پینگ پنگ بین این دوتا تیم ، چنان تاثیر گذار بود که با گفتگوی محرمانه و مخفیانه دیپلمات های 2 کشور آغاز و نهایتا زمینه دیدار رئیس جمهور وقت آمریکا را از پکن فراهم کرد ، مورد دیگر در خصوص تحریم المپیک است که اولین تحریم مربوط به المپیک 1956ملبورن می باشد که ابتدا سه کشور اسپانیا، هلند و سوئیس در اعتراض به سرکوب انقلاب مردم مجارستان توسط شوروی و شرکت شوروی در المپیک، از حضور در المپیک خودداری کردند، در همین المپیک جمهوری خلق چین در اعتراض به حضور تایوان ، مسابقات المپیک را تحریم کرد و کشورهای عراق ، مصر و لبنان و کامبوج هم به جهت تجاوز نظامی اسرائیل به مصر در خصوص بحران کانال سوئز با همکاری فرانسه و انگلستان، تصمیم به تحریم المپیک گرفتند و المپیک 1956ملبورن به سیاسی ترین المپیک معروف شد ، البته در المپیک 1980 مسکو و 1984 لس آنجلس هم شاهد تحریم سیاسی بودیم ، در المپیک مسکو 65 کشور در واکنش به حمله نظامی شوروی به افغانستان و در المپیک لس آنجلس 14 کشور بلوک شرق در جواب تحریم المپیک قبل ، از حضور در مسابقات خودداری کردند و نکته جالب تحریم هر دو المپیک 80 و 84 از سوی ایران در راستای سیاست خارجی " نه شرقی نه غربی " بود که این مسئله ضربه جبران ناپذیری بر پیکره ورزش ایران وارد ساخت.3. سومین مورد که آنرا به تحلیل و مصداق می گذاریم منزلت و افتخار است که در جایگاه بین المللی ، کشورها از طریق ورزش می توانند آن را کسب و صاحب اعتبار شوند در واقع هر دولتی که بتواند در جامعه بین المللی جایگاه والایی را دارا باشد از احترام سایر دولتها و داشتن ارتباط خوب بین المللی و توان رفع تهدیدات خارجی برخوردار و صاحب پرستیژ بین المللی خواهد شد و این مسئله یکی از مهمترین دلایل کشورهای مختلف می باشد که با سرمایه‌گذاری ویژه‌ و هنگفت در ورزش صاحب اعتبار بین المللی شوند و به این طریق از توانمندی های اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی بهره مند شوند و قدرت خود را به رخ دیگر کشورها بکشانند، چرا که واقعیت انکارناپذیر اینست که در سطح بین الملل قدرت ، پرستیژ می آورد، در این رابطه مثالهای بسیار و مختلفی برای تفهیم آن وجود دارد که با توجه به اهمیت ان به چند مورد اشاره می شود ، کشور آلمان با برگزاری المپیک 1936 برلین و تبلیغات وسیع در قبل و حین و حتی بعد از المپیک سعی کرد تاثیر بسیاری بر سایر کشورها بگذارد و از این طریق ظرفیت و پایداری رژیم نازی و پرستیژ و قدرت آلمان را نشان دهد ، مثال دیگر کشور چین است، چینیها که در امر اقتصاد و مسائل نظامی تلاشهای زیادی داشته اند و پیشرفت های بسیاری نصیبشان شده با برگزاری باشکوه المپیک 2008 پکن و کسب مقام اول، ابرقدرتی خود را با تاثیر گذاری بر سایر کشورها به خوبی نشان دادند و این موفقیت ورزشی، قدرت و اعتبار چین را در کلیه مسائل نمایان کرد و مثال سوم در این خصوص فینال شطرنج قهرمانی جهان در سال 1972 می باشد که در اوج جنگ سرد بابی فیشر آمریکایی با برتری در مقابل بوریس اسپایسکی اهل شوروی به حکومت 45 ساله روسها بر شطرنج جهان خاتمه داد و آمریکا از این مسابقه که به بازی قرن شهرت پیدا کرد بیشترین بهره برداری سیاسی را برد و گویی یک جنگ تمام عیار نظامی را پیروز شده است و آخرین مثال پیروزی ایران بر آمریکا در جام جهانی فوتبال 1998 فرانسه بود که بعد از آن پیروزی تاریخی، رهبر معظم انقلاب هم بلافاصله پیام تبریکی صادر فرمودند و این موفقیت ورزشی مایه افتخار و غرور ملی شد .4. بخش بعدی مسئله اقتصاد است ، امروزه در جهان ، ورزش به عنوان یک صنعت مهم ، انهم صنعتی زودبازده تعریف می شود و درصد بالایی از ارزش تجارت جهانی را به خود اختصاص داده و همین مسئله به توسعه کشورهای مختلف کمک شایانی کرده و می کند . یکی از زیرمجموعه های بخش اقتصاد و توسعه ، توریسم ورزشی است که کشورهای بسیاری از این محل ، درآمد سرشاری را نصیب خود می کنند و به همین علت بسیاری از دولتها با فراهم کردن زیرساختهای این بخش ، از جمله توسعه فضاهای ورزشی که امکان برگزاری مسابقات بین المللی را داشته باشد ، ساخت اماکن اقامتی مانند هتل های چند ستاره و دهکده بازیها ، توسعه فرودگاهها و جاده ها و حمل و نقل شهری ، امکان بهره مندی حداکثری را از این سود سرشار بدست می اورند که طبق آمارهای جهانی بیش از 13 درصد درآمد کل صنعت گردشگری بین المللی در جهان به توریسم ورزشی اختصاص دارد و همین امر رقابت بسیار شدیدی را برای کسب میزبانی مسابقات ورزشی خصوصا مسابقات پرطرفدار مانند المپیک ، جام جهانی فوتبال ، تنیس و اتومبیل رانی فرمول 1 ، بین کشورهای مختلف در پی داشته است ، مثال این بحث کشور برزیل است که با برگزاری جام جهانی فوتبال در سال 2014 درآمدی 63 میلیارد دلاری کسب کرد ، این کشور در بازده زمانی منتهی به جام جهانی یعنی از 2010 تا 2014 سالانه 3 میلیون و 630 هزار شغل را ایجاد و درآمدی معادل 2/28 میلیارد دلار را نصیب مردم کشورش کرد و در همین بازده زمانی تاثیر مستقیم جام جهانی بر تولید ناخالص داخلی برزیل به 6/28 میلیارد دلار رسید و نکته جالب اینجاست که به گزارش بانک مرکزی برزیل ، فقط 974 میلیون دلار درآمد از تماشاگران و گردشگران خارجی نصیب برزیل شده است و این در حالی است که این کشور برای زیرساختها و سازماندهی بازیها فقط حدود 11 میلیارد دلار هزینه کرد و تمام این توسعه برای المپیک 2016 که در خود کشور برزیل بود هم مورد استفاده واقع شد و به همین نسبت با هزینه کمتر ، منافع مادی بیشتری از المپیک برای دولت و مردم برزیل کسب شد و جدا از مسائل اقتصادی ، بهره های فراوان سیاسی و فرهنگی و اجتماعی عاید خود کرد و توسعه کشور از لحاظ زیر بنایی ، ارتقا خارج از تصوری پیدا کرد .5. آخرین موردی که در ارتباطات بین‌المللی به آن می‌پردازیم مسئله صلح و دوستی می باشد ، نقش ورزش در برقراری ارتباط و تعامل بین سرزمین ها سابقه طولانی دارد ، در یونان باستان به هنگام برگزاری المپیک به نوعی وضعیت صلح حاکم می‌شد و از جنگ و خونریزی خبری نبود و امروزه برخی از گروه‌های صلح‌طلب به دنبال ایده و نظریه آتش‌بس المپیک هستند ، سال‌هاست که کمیته بین‌المللی المپیک ارتباط و همکاری بسیار خوبی با سازمان ملل متحد و نهادهای زیرمجموعه آن از جمله یونسکو دارد و تلاش آنها در راستای اعتلای صلح جهانی است ، برای مثال این بخش اول به ورزشکاران شاخص و مطرح دنیا مانند محمدعلی کلی و دیوید بکام اشاره می کنم که به عنوان سفیر صلح و دوستی سازمان ملل متحد و یونسکو مجری فعالیت های صلح گرایانه در کشورهای مختلف جهان بوده و هستند و برای مثال دوم می‌توان به روابط ایران و ایالات متحده آمریکا اشاره کرد، در حالیکه بیش از 4 دهه روابط این دو کشور در پایین ترین سطح دیپلماتیک و در تنش کامل می باشد که دلیل آن سیاست‌های خصمانه آمریکا ، دخالت در مسائل داخلی ایران و عدم انجام تعهدات بر خلاف قوانین بین المللی مانند جریان 1+5 بوده و هست ، ولی در ورزش شاهد بودیم تیم‌های ملی کشتی و والیبال ایران و آمریکا در سالهای اخیر بارها در خاک یکدیگر حضور یافته اند و ضمن اهتزاز پرچم های دو کشور ، تماشاچیان هم به احترام روح ورزش که پیام آور صلح و دوستی در جهان است قیام کرده و تیم مقابل را تشویق نموده اند و حتی ورزشکاران آمریکایی با دیدن واقعیت‌های ایران از حضور خود به مدح و ثنا ایران و ایرانیان پرداخته اند که بهترین تبلیغ برای جمهوری اسلامی ایران می باشد.
در خاتمه با توجه به مباحث مطرح شده می‌توان نتیجه‌گیری کرد در دنیای امروز که اهمیت ورزش در زندگی اجتماعی افراد بیش از پیش هویدا و نمایان شده ، آثار آن در روابط و تعاملات بین فرهنگی کشورها بیش از گذشته افزایش یافته و می یابد و واقعیت ارتباط ورزش با روابط بین الملل ، غیر قابل انکار است .
و جمله پایانی مقاله از نلسون ماندلا رئیس جمهور فقید آفریقای جنوبی که در خصوص روابط بین الملل گفته‌اند : (( ورزش موثر ترین ابزار ارتباطی در دنیای مدرن است ))

✍️ علی بدیع
مشاور فرهنگی و رسانه ای جمعیت

مرتبط با موضوع

گالری عکس

جدول